Wat is een laboratoriuminformatiesysteem?

Wat een LIS doet, stap voor stap

Een LIS begrijpt u het best niet als een lijst functies maar als een register. Registratie en aanvraag leggen de patiënt, de aanvragend arts en de gevraagde bepalingen vast. Monstertracking plakt een barcode op elke buis en noteert de afname, de ontvangst in het laboratorium en elke overdracht daartussen. De analyzerkoppeling haalt de resultaten elektronisch van het toestel in plaats van ze van een printje over te typen.

De kwaliteitscontrole legt de interne controlemetingen per analyzer vast en zet ze uit in de tijd, zodat een drift zichtbaar is voordat die een patiënt bereikt. Vrijgave is het beoordelen van elk resultaat door een bevoegd persoon tegen referentiewaarden en markeringen, en het vrijgeven ervan, met vastlegging van diens identiteit. De uitslag wordt afgedrukt of verstuurd met referentiewaarden, eenheden, markeringen en de naam van de vrijgever. De facturatie maakt de factuur en houdt de rekeningen bij voor aanvragende artsen, verzekeraars of bedrijfsklanten.

LIS of LIMS?

De twee afkortingen worden door elkaar gebruikt en betekenen iets anders. Een LIS is gebouwd rond een patiënt: elk monster en elk resultaat hoort bij een persoon en een arts. Een LIMS is gebouwd rond een monster, batch of partij: een waterbedrijf, een farmaceutische kwaliteitscontrole of een voedingslaboratorium toetst of een batch aan een specificatie voldoet. Een klinisch laboratorium heeft een LIS nodig.

Wat een beoordelaar verwacht dat het LIS vastlegt

Accreditatie volgens ISO 15189, in Nederland beoordeeld door de Raad voor Accreditatie en in België door BELAC, wordt verleend aan het laboratorium, nooit aan zijn software. Maar de vragen van de beoordelaar komen bij het LIS terecht, want daar liggen de antwoorden. De bewijzen die in bijna elke beoordeling terugkomen zijn overal dezelfde: referentiewaarden met eenheden, per bepaling en per leeftijds- en geslachtsgroep; de identiteit van wie elk resultaat heeft vrijgegeven en wanneer; een bewaarde wijzigingshistorie met de eerdere waarde; traceerbaarheid van het monster op de werkbank terug naar de patiënt en vooruit naar de uitslag; interne kwaliteitscontrole per analyzer met de toegepaste acceptatieregel; en aparte tijdstempels voor afname, ontvangst en rapportage.

Cloud, desktop of allebei

Een LIS dat alleen in de browser werkt, stopt als het internet stopt. Dat is een redelijke afweging in een ziekenhuis met redundante verbindingen en een slechte in een laboratorium waar de lijn wekelijks uitvalt. Een offline-first LIS draait op een lokale database op de eigen computer van het laboratorium en synchroniseert met de cloud zodra de verbinding terug is, zodat balie en werkbank tijdens een storing doorwerken. Geen van beide past bij elk laboratorium; de vraag is wat er in uw gebouw gebeurt als de verbinding wegvalt.

Hoe u er een kiest

Neem merk en exact model van elke analyzer mee en vraag schriftelijke bevestiging dat elk toestel gekoppeld wordt. Vraag wat er gebeurt als het internet uitvalt. Vraag hoe u uw gegevens zou exporteren als u weggaat. Vraag de prijs op papier en reken het totaal over drie jaar uit, inclusief koppelingen, training en eventuele kosten per gebruiker. Een leverancier die deze vier vragen niet vóór een verkoopgesprek kan beantwoorden, heeft ze daarmee beantwoord.